Türkiye’de e-ticaret 4,5 trilyon TL’yi aştı: Veri açığı

Erdal OĞUZ | Kuyumcum
İSTANBUL / TÜRKİYE 
 Ticaret Bakanlığı, ETBİS verilerine göre Türkiye’nin 2025 e-ticaret hacminin yüzde 52,2 artışla 4,5 trilyon TL’yi geçtiğini, çevrim içi satış yapan işletme sayısının 634 bine ulaştığını açıkladı.
15 Eylül’de paylaşılan rakamlar kuyumcu mağazalarının girdiği dijital pazarın ölçeğini gösteriyor; fakat ürün ve meslek kolu kırılımı verilmediği için mücevher satış payı, sepeti veya iade oranı çıkarılamıyor.
Perakende e-ticaret hacmi 2,5 trilyon TL’ye ulaştı
Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın E-Ticaret ve Perakende Zirvesi’ndeki açıklamasına göre toplam e-ticaret hacmi 2025’te dolar bazında yüzde 29 artarak 115,5 milyar dolara çıktı. Perakende e-ticaret hacmi aynı yıl yüzde 52 artışla 2,5 trilyon TL’ye ulaştı. Toplam e-ticaret ile perakende e-ticaret aynı kapsam değildir; işletmeler arası işlemler toplam içinde ayrıca yer alabilir.
E-ticaretin millî gelir içindeki payı 2019’daki yüzde 2,7’den 2025’te yaklaşık yüzde 7’ye, genel ticaret içindeki payı ise yüzde 19,3’e yükseldi. İşlem sayısı 2019’daki 1,36 milyardan 2025’te yaklaşık 6 milyara çıktı. Perakende e-ticaret işlemleri aynı dönemde 380 milyondan yaklaşık 2 milyara yükseldi.
İşlem sayısındaki artış ortalama sepet tutarını tek başına açıklamaz. Aynı müşterinin çok sayıda düşük tutarlı siparişi ile tek bir yüksek değerli mücevher siparişi aynı adet serisine birer işlem olarak yansır. Kuyumculuk için ürün adedi, sepet, iptal, iade, teslim ve sigorta kırılımı olmadan genel işlem sayısından satış sonucu çıkarılamaz.
Bakanlık verisine göre 2025 sonunda 634 bin işletme e-ticaret faaliyeti yürütüyordu. Bu işletmelerin yüzde 75’i şahıs, yüzde 21’i limited, yüzde 4’ü anonim şirketti. Yapı, çevrim içi satışın yalnız büyük platform ve zincirlerden oluşmadığını gösteriyor; ancak kuyumcu işletmelerinin şirket türü ve sayısı ayrıca yayımlanmadı.
E-ihracat desteği 134 firmada 638 milyon TL oldu
Bolat, 2026’da 134 firmanın dijital pazar yeri tanıtımı, sipariş karşılama hizmeti ve pazar yeri komisyonlarına yönelik desteklerden yararlandığını; toplam desteğin 638 milyon TL olduğunu söyledi. Destek kapsamındaki ülke sayısı 26, ilk hedef 35 olarak açıklandı. E-ihracat konsorsiyum modeline 15 firmanın katıldığı belirtildi.
Bu sayıların içinde kaç mücevher veya kıymetli maden firmasının bulunduğu açıklanmadı. Dolayısıyla 638 milyon TL’nin sektöre ayrılmış bütçe gibi sunulması doğru olmaz. Türk mücevher ihracatçısı için kullanılabilir bilgi, destek başlıklarının pazar yeri tanıtımı, sipariş karşılama ve komisyona uzanmasıdır; uygunluk koşulu ve ülke listesi başvuru öncesinde ayrıca doğrulanmalıdır.
Bakanlık, 1 Temmuz’da yürürlüğe giren Avrupa Birliği e-ithalat düzenlemesindeki ek vergilerin Türkiye’nin e-ihracat ürünlerine uygulanmadığını, bunu Gümrük Birliği kapsamındaki müzakerelerle ilişkilendirdi. Açıklama genel ürünleri kapsıyor; değerli maden, taş veya mücevher gönderilerinde gümrük ve taşıyıcı kurallarının ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.
Kuyumcuda çevrim içi satışın ölçüsü güvenli teslimdir
Kuyumcu perakendesinde ürün değeri, ayar ve taş bilgisinin doğruluğu, satış sonrası ölçü-bakım hizmeti ve geri alım koşulu çevrim içi deneyimin temel parçalarıdır. Ürünün yalnız fotoğraf ve fiyatla listelenmesi, mağazadaki güven ilişkisinin dijital karşılığını kurmaz. Sertifika, ürün kodu ve teslim tutanağı aynı sipariş kaydına bağlanmalıdır.
Yüksek değerli siparişte ödeme onayı, kimlik doğrulama, sigortalı taşıma, teslimde ikinci kontrol ve iade zinciri birbirinden ayrılmalıdır. Platform satış getirse bile komisyon, reklam, kargo, sigorta, iade ve dolandırıcılık kaybı birlikte ölçülmeden kanalın kârlılığı görülemez. Genel hacimdeki yüzde 52’lik artış her kuyumcu için aynı büyümeyi garanti etmez.
Bu haber, 15 Eylül öğlen paketindeki sosyal medya satışlarının vergi bildirimi konusunu tekrar etmiyor. Buradaki yeni bilgi ETBİS’in toplam pazar ölçeği, işletme yapısı ve destek kullanımıdır. Vergi ve belge yükümlülükleri ise satış kanalından bağımsız olarak işletmenin kendi durumu ve mevzuatla değerlendirilmelidir.
Sektörel veri açığını kapatmak için ETBİS veya oda raporlarında kuyumculuk ürün grubu, işletme sayısı, ortalama sepet, iade ve sınır ötesi satış ayrı yayımlanabilir. Böyle bir seri, mağazanın çevrim içi kanalı yalnız görünürlük için mi yoksa ölçülebilir satış için mi kullandığını karşılaştırmaya imkân verir.