Kuyumcuda güvenlik artık kamera değil, sistem meselesi

Erdal OĞUZ | Kuyumcum

İSTANBUL / TÜRKİYE 

Kuyumcu mağazalarına yönelik soygun ve hırsızlık haberleri, sektörde güvenlik tartışmasını yeniden öne çıkarırken Muğla’da faaliyet gösterdiği varsayılan kurgusal kuyumcu Mehmet Yalın ile mağaza içi önlemleri, personel refleksini ve günlük güvenlik disiplinini konuştuk.

Bu temsili söyleşide amaç, tek bir alarm cihazını veya güvenlik ürününü öne çıkarmak değil; kuyumcu mağazalarında riskin hangi noktalarda büyüdüğünü ve küçük işletmelerin pahalı yatırımlar yapmadan dahi hangi alışkanlıklarını değiştirebileceğini görünür kılmak.

“En pahalı kamera, yanlış yerdeyse işe yaramaz”

Kuyumcum: Son dönemde soygun haberleri arttıkça mağazada ilk değiştirdiğiniz şey ne olurdu?

Mehmet Yalın : İlk iş yeni cihaz almak olmazdı. Önce mağazadaki kör noktaları, açılış-kapanış düzenini ve personelin ne yapacağını kontrol ederdim. Güvenlikte en büyük hata, ekipmanı kurup bir daha test etmemek. Kamera çalışıyor olabilir ama yüzü görmüyorsa, kayıt saatleri yanlışsa veya görüntü olaydan sonra alınamıyorsa sadece duvarda duran bir cihazdır.

Kuyumcum: Panik butonu gerçekten işe yarayan bir önlem mi?

Mehmet Yalın : Doğru yerdeyse ve düzenli test ediliyorsa evet. Ama butona basıldığında alarmın nereye gittiğini personel bilmiyorsa eksik bir sistemdir. Ben mağazada herkesin ulaşabileceği ama dışarıdan görünmeyen bir noktada olmasını, çalışanların da ayda en az bir kez prosedürü hatırlamasını isterdim. Önemli olan butonun varlığı değil, zincirin tamamının çalışması.

Kuyumcum: Kask, maske veya yüzü tamamen gizleyen müşteriye nasıl yaklaşılmalı?

Mehmet Yalın : Müşteriye suçlu muamelesi yapmak doğru değil ama kuyumcu da riskli bir iş yapıyor. Kural kişiye göre değişmemeli. Mağazaya yüzü kapalı girildiğinde nazikçe kaskın veya yüzü tamamen gizleyen ekipmanın çıkarılması istenir. Böyle bir kural varsa kapıda küçük bir uyarı da olmalı. Personelin o anda kendi kafasına göre karar vermesi yerine mağaza standardı olması daha sağlıklı.

Kuyumcum:  Vitrinde imitasyon ürün kullanmak mantıklı mı?

Mehmet Yalın : Tamamen imitasyon vitrin bence satış açısından doğru olmayabilir ama yüksek riskli saatlerde ve kapanışa yakın dönemde vitrindeki gerçek ürün miktarını azaltmak mantıklı olabilir. Asıl mesele müşteriyi yanıltmak değil, mağazanın bir saldırıda maruz kalabileceği kaybı sınırlamak. Bunun sigorta ve satış düzeniyle birlikte düşünülmesi gerekir.

Kuyumcum: Kuyumcuda güvenlik görevlisi şart mı?

Mehmet Yalın : Her mağazanın bütçesi aynı değil. Muğla merkezde küçük bir dükkânla büyük bir AVM mağazasının güvenlik modeli aynı olamaz. Ben önce iyi aydınlatma, kontrollü giriş, çalışan sayısı, çevre esnafla iletişim, kamera, alarm ve kapanış prosedürünü oturturdum. Silahlı güvenlik her işletme için ekonomik olmayabilir ama ortak bölge güvenliği veya çarşı içi koordinasyon daha uygulanabilir olabilir.

Kuyumcum: Soygun anında çalışan ne yapmalı?

Mehmet Yalın : En önemli şey can güvenliği. Mal geri gelir, insan geri gelmez. Personelin kahramanlık yapmasını istemem. Direnmemek, mümkünse sessiz alarmı kullanmak, şüpheli kaçtıktan sonra peşinden koşmamak ve mağazadaki görüntü ile delilleri korumak daha doğru. O anda yapılacak yanlış bir hareket küçük bir hırsızlığı ağır bir olaya çevirebilir.

Kuyumcum:  İnternet veya telefon hattı kesilirse ne olur?

Mehmet Yalın : İşte asıl test burada. Sistem sadece internete bağlıysa bağlantı gidince mağaza kör kalabilir. Bu yüzden yerel kayıt, yedek haberleşme ve elektrik kesintisinde sistemi ayakta tutacak çözüm önemli. Ben alarm firmasına özellikle 'internet kesilirse ne olur, GSM çekmezse ne olur, elektrik giderse kaç saat çalışır?' diye sorardım. Cevap net değilse sistem eksiktir.

Kuyumcum:  Personel eğitimi cihaz kadar önemli mi?

Mehmet Yalın : Bence daha önemli. Çünkü cihaz aynı cihaz ama çalışan her gün farklı davranabiliyor. Kapı açık mı bırakıldı, kasanın anahtarı nerede, son müşteri çıktıktan sonra vitrin hemen toparlanıyor mu, kapanışta dükkânda tek kişi mi kalıyor; bunların hepsi insan davranışı. Yazılı kısa bir kontrol listesi birçok pahalı yatırımdan daha fazla hata önleyebilir.

Kuyumcum:  Müşteri yüksek tutarlı alışveriş yaptıktan sonra mağazanın sorumluluğu biter mi?

Mehmet Yalın : Hukuken ayrı bir konu ama esnaf gözüyle tamamen bitmiş saymam. Müşterinin aldığı ürünü herkesin duyacağı şekilde konuşmamak, gereksiz gösterişli paket kullanmamak ve çevrede şüpheli bir durum varsa müşteriyi uyarmak gerekir. Özellikle düğün alışverişinde yüksek miktarlı ürün çıkışı olduğunda mağaza önündeki hareketliliğe dikkat etmek lazım.

Kuyumcum:  Yarın sabah bütün kuyumculara üç şey kontrol ettirecek olsanız ne derdiniz?

Mehmet Yalın : Birincisi, kamera kayıtlarını gerçekten geri açabiliyor musunuz bakın. İkincisi, panik butonuna basıldığında alarmın nereye ulaştığını teyit edin. Üçüncüsü, açılış-kapanışta kimin ne yaptığı yazılı mı kontrol edin. Bunlar için milyonluk yatırım gerekmiyor ama ihmal edilirse milyonluk zarar doğurabilir.

Kuyumcum Analizi

Ana mesaj, kuyumcu güvenliğinin tek bir ürüne indirgenemeyeceği. Kamera, alarm, kepenk ve kasa ancak günlük işleyişle birlikte anlamlı hale geliyor. Mağazanın en zayıf halkası çoğu zaman teknik cihaz değil; test edilmeyen prosedür, unutulan bir kapanış adımı veya personelin olay anında ne yapacağını bilmemesi.

Muğla gibi hem yerleşik nüfusun hem turizm hareketliliğinin etkili olduğu şehirlerde mağaza yoğunluğu ve müşteri profili gün içinde değişebiliyor. Bu nedenle güvenlik planının da sabit değil, saat ve lokasyon riskine göre düşünülmesi daha gerçekçi. Küçük işletme için en ulaşılabilir adım, pahalı ekipman almadan önce mevcut sistemin gerçekten çalışıp çalışmadığını test etmek.