Türkiye’nin İsviçre’den altın ithalatı dört yılın en düşük seviyesine indi

Erdal OĞUZ | Kuyumcum
İSTANBUL / TÜRKİYE —
Türkiye’nin İsviçre’den yaptığı yıllıklandırılmış altın ithalatı haziran sonu itibarıyla 74,2 tona gerileyerek Ağustos 2022’den bu yana görülen en düşük 12 aylık seviyeye indi.
Haziran ayında İsviçre’den 4,6 ton ve yaklaşık 639 milyon dolar değerinde altın alınırken, 2023’te başlayan kota uygulamasının ithalat hacmi üzerindeki etkisi yıllık verilerde daha görünür hale geldi.
12 aylık hacim 74,2 tona düştü
İsviçre, küresel altın rafinaj ve ticaretinin en önemli merkezlerinden biri olduğu için Türkiye’nin bu ülkeden yaptığı ithalat piyasa açısından yakından izleniyor. Yıllıklandırılmış 74,2 tonluk seviye son dört yılın en düşük hacmini temsil ediyor.
Bu gerileme, Türkiye’de fiziki altın arzının kaynak yapısı ve ithalat politikalarının nasıl değiştiğini göstermesi açısından önemli.
İthalat verisinin düşmesi bankalar ve rafineriler açısından da tedarik planını daha hassas hale getiriyor. Fiziki talebin ani arttığı dönemlerde dışarıdan hızlı metal girişinin sınırlı olması, mevcut stokların değerini ve dağıtım hızını daha önemli kılabilir. Özellikle düğün sezonu, jeopolitik stres veya fiyat beklentisinin bozulduğu günlerde talep kısa sürede yükseldiğinde piyasadaki primler genişleyebilir. Bu nedenle yalnız yıllık ithalat miktarı değil, stokların hangi kanallarda bulunduğu ve ne hızda piyasaya verilebildiği de arz güvenliği açısından izlenmeli.
Haziranda 4,6 ton altın geldi
Aylık bazda haziran ithalatı 4,6 ton olarak gerçekleşti. Parasal karşılık yaklaşık 639 milyon dolar seviyesinde hesaplandı. Yüksek altın fiyatı nedeniyle tonaj düşse bile ithalatın dolar değeri hâlâ yüksek kalabiliyor.
Bu nedenle sektör yalnız ton miktarını değil, ortalama ons fiyatını ve kur etkisini birlikte değerlendiriyor.
2023 zirvesinden sert gerileme
İsviçre’den yıllıklandırılmış ithalat Temmuz 2023’te 315,5 tonla zirve yapmıştı. Sonraki dönemde uygulanan kota ve iç piyasa koşullarıyla hacim kademeli biçimde geriledi.
315 tonun üzerindeki zirveden 74,2 tona inen tablo, tedarik modelinde büyük ölçekli değişim olduğunu gösteriyor.
Kota arz yapısını değiştirdi
Altın ithalat kotası cari açığı sınırlama hedefiyle uygulanırken kuyumculuk ve ihracatçı sektörler hammaddeye erişim maliyetinin yükseldiğini savunuyor. Düşen ithalat verisi kotanın miktar üzerindeki etkisini net biçimde gösteriyor.
Ancak ithalatın azalması ile sektörün rekabet gücü arasındaki denge politika tartışmasının merkezinde kalmaya devam ediyor.
İsviçre’den ithalatın gerilemesi aynı zamanda altın ticaret yollarının çeşitlenip çeşitlenmediği sorusunu gündeme getiriyor. Türkiye farklı rafineri merkezlerinden altın alımını artırırsa İsviçre verisindeki düşüş toplam ithalat gerilemesinden daha sert görünebilir. Bu nedenle ülke bazlı veri, toplam dış alım istatistikleriyle birlikte okunmalı. Yine de İsviçre’nin küresel rafinajdaki ağırlığı nedeniyle 74,2 tonluk yıllıklandırılmış seviye önemli bir sinyal. Sektör, önümüzdeki aylarda hem toplam ithalatı hem kaynak ülke dağılımını karşılaştırarak kota sonrası yeni tedarik yapısının kalıcı olup olmadığını anlayacak.
Fiziki piyasa farkı ihracatçı için kritik
Türkiye’deki fiziki altın fiyatı dünya referans fiyatından belirgin biçimde ayrıştığında mücevher üreticisinin metal maliyeti yükseliyor. Bu fark özellikle gramajı yüksek ürünlerde ihracat teklifini doğrudan etkiliyor.
İthalat hacmindeki düşüşün iç piyasadaki fiyat farkına nasıl yansıdığı sektör tarafından yakından takip ediliyor.
Hurda ve yerli üretim daha önemli hale geliyor
Dışarıdan altın girişinin sınırlı olduğu ortamda geri dönüşümden gelen hurda altın ve yurtiçi maden üretimi arzın daha önemli parçaları haline geliyor. Kuyumcuların topladığı eski takılar rafineri sistemine dönerek yeni ürün üretiminde kullanılabiliyor.
Bu döngü ithalat bağımlılığını azaltırken kayıtlı geri dönüşüm altyapısının önemini artırıyor.
İthalat hacmindeki gerilemenin kuyumcu vitrinine etkisi ürün grubuna göre değişiyor. Yatırım gramında fiyat farkı daha doğrudan hissedilirken yüksek işçilikli mücevherde metal maliyetinin yanında tasarım ve emek de fiyatı belirliyor. Bu nedenle kota kaynaklı prim, düşük işçilikli yatırım ürünlerinde müşteri tarafından daha kolay fark ediliyor.
Sektörün uzun vadeli çözüm arayışında yerli maden üretimi, hurda geri dönüşümü ve ihracat amaçlı özel tedarik modelleri birlikte değerlendirilebilir. Tek bir kaynağa yüklenmek arz güvenliği açısından yeterli değil. Türkiye’nin yüksek fiziki altın talebi nedeniyle sürdürülebilir yapı, ithalat kontrolü ile üretici sektörün rekabet gücü arasında daha hassas denge gerektiriyor.
Sonraki aylarda yön yeniden ölçülecek
İsviçre’den ithalatın dört yılın en düşük seviyesine inmesi kalıcı eğilim mi yoksa kota ve fiyat koşullarının geçici sonucu mu, önümüzdeki ayların verileriyle netleşecek.
Sektör açısından kritik konu, arz güvenliği ile dış ticaret dengesini aynı anda koruyacak sürdürülebilir modelin oluşturulması.
İsviçre verileri Türkiye’nin toplam altın ithalatının tamamını göstermese de ülkenin küresel rafinaj merkezi olması nedeniyle piyasa için güçlü gösterge kabul ediliyor. Türkiye’nin diğer tedarik kaynaklarına yönelmesi mümkün olsa da İsviçre hattındaki sert gerileme kota sonrası değişimin boyutunu açık biçimde ortaya koyuyor.
İthalat azalırken iç piyasada talep güçlü kalırsa fiyat farkı oluşma riski artıyor. Fiziki gram altın veya külçe fiyatının uluslararası ons ve kurdan hesaplanan teorik değerin üzerine çıkması, yatırımcı için ek maliyet yaratırken mücevher üreticisinin de hammadde giderini yükseltebilir. Bu nedenle ithalat miktarı ile iç piyasa priminin birlikte izlenmesi gerekiyor.
Yerli maden üretimi Türkiye’nin toplam altın talebini karşılamaya yetmediği için geri dönüşüm daha stratejik hale geliyor. Eski takıların kuyumcu üzerinden sisteme dönmesi ve rafineride yeniden işlenmesi döngüsel arz yaratıyor. Yüksek fiyat dönemlerinde vatandaşın eski altın satışı arttığında bu kanal geçici rahatlama sağlayabilir.
Kota politikasının cari açığı azaltma etkisi ile ihracatçı üreticinin rekabet gücü arasında denge aranıyor. İthalat miktarı düşük kaldıkça sektörün özel ihracat amaçlı tedarik modellerine yönelik talebi gündemde kalacaktır. Uygulamanın nasıl evrileceği yalnız kuyumculuk değil bankacılık ve tasarruf davranışı açısından da önemli.
Sonraki aylarda İsviçre’den giriş tekrar yükselirse yıllıklandırılmış rakamın dipten dönmesi mümkün. Ancak 74,2 tonluk seviye, birkaç aylık değil daha uzun süreli eğilimin sonucu. Bu nedenle sektör veriyi geçici dalgalanma olarak değil politika ve piyasa yapısındaki değişimin göstergesi olarak değerlendiriyor.
Kuyumcum.Com