Dolar/TL 49,60 çevresinde: Kurun sakinliği maliyetleri gizliyor mu?

Erdal OĞUZ | Kuyumcum
İSTANBUL / TÜRKİYE 

 Dolar/TL’nin 21 Ekim akşamında 49,60 çevresinde seyretmesi kur hareketinin küçük görünmesine yol açsa da döviz üzerinden maliyetlenen işletmeler için kotasyon türü ve saat farkı önemini korudu.
Türkiye’deki okur ve kuyumculuk işletmeleri için 21 Ekim fiyatlarının ne anlama geldiğini anlamak, yalnız ekran rakamını okumaktan fazlasını gerektiriyor. Piyasa verisinin türü, saat farkı ve maliyetlere geçiş mekanizması haberin temel çerçevesini oluşturuyor.

Önceki 18.30 piyasa raporunda USD/TRY 49,6023 TL (18.17) verilmişti. TCMB’nin 21 Ekim gösterge döviz satış kuru 49,6015 TL’dir; 15.30 sonrası yayımlanan bu gösterge 18.30 canlı piyasa kotasyonu değildir.

Aynı sayı iki farklı anlama gelebilir
Akşam piyasasını takip eden bir okuyucu, USD/TRY için 49,60 civarındaki iki rakamı karşılaştırdığında bunların aynı fiyat olduğuna karar vermemeli. TCMB’nin gösterge kuru bankaların ve serbest piyasanın anlık alış–satış kotasyonu olarak tasarlanmaz. Merkez Bankası’nın 21 Ekim tarihinde ilan ettiği döviz satış kuru 49,6015 TL’dir. E-devlet üzerinde erişilen kayıtta gösterge bülteninin öğleden sonra üretildiği açıkça belirtiliyor.

Kuyumculukta kur hangi kanallardan etkili?
Türkiye’de kıymetli madenin uluslararası referans fiyatı çoğu zaman dolar üzerinden izleniyor. Bunun yanında ithal makine, ekipman, ambalaj, kimyasal ve bazı taşların alım maliyetinde de döviz kuru belirleyici olabilir. Ancak her işletmenin maliyet sepeti farklıdır; kurdaki küçük bir değişimi tüm kuyumcular için aynı oranda fiyat artışı olarak yorumlamak doğru değildir.

Kur riski ile fiyat güncelleme riski ayrı sorunlar
Bir işletme döviz cinsinden ödeme yapacaksa ilk mesele kurdaki yön değil, ödemenin vadesidir. Fiyatı bugün açıklanan ancak karşılığı daha sonra ödenecek ithal malzeme için nihai TL maliyeti değişebilir. Buna karşılık kısa vadeli alım satım yapan perakendeci için alış–satış makası ve tedarikçinin verdiği anlık kur daha belirgin bir etkendir. Dolayısıyla işletme içi tabloda “kur” başlığı tek bir sayıdan ibaret olmamalıdır.
Uluslararası dolar talebinin etkisi
Reuters’ın küresel piyasalar haberleri enerji fiyatları, tahvil getirileri ve risk algısı gibi etkenlerin döviz piyasasındaki yön arayışını etkilediğini gösteriyor. Bu başlıkların Türkiye’deki kurun aynı gün neden belirli kuruşlarla hareket ettiğini tek başına açıkladığı iddia edilemez. Ancak doların uluslararası finansman ve rezerv para rolü nedeniyle yurt içi fiyatlamanın dış koşullardan tamamen ayrılmadığı açıktır.

Ertesi gün için sayısal değil yöntemsel takip
Kuyumcu ve ithalatçıların yarın izlemesi gereken şey yalnız doların yeni bir psikolojik eşiği aşıp aşmaması değil; bankalardaki efektif ve döviz kurları, fiziki piyasanın alış–satış makası ve ödeme vadesiyle uyumudur. Tek bir akşam rakamı, gün boyunca yapılan bütün işlemlerin fiilen gerçekleştiği seviye anlamına gelmez.

Yatırım tavsiyesi değildir.